پنج شنبه, 14 فروردين 1399 16:33

کمیل بن زیاد

کمیل بن زیاد که بود؟

کُمَیل بن زیاد بن نُهَیک نَخَعى کوفى از یاران امام على(1) و امام حسن (علیهما السلام)(2) است . او را از افراد مورد اطمینان امام على (علیه السلام)(3) برشمرده و در توصیف او گفته اند : شجاع ، دلیر ، زاهد و عابد بود (4).
او از پیش گامان شورش کوفیان علیه عثمان بود(5) و به همین خاطر عثمان ، او را با عدّه اى دیگر به شام ، تبعید کرد (6). در جنگ صِفّین ، شرکت جست(7) و از طرف امام على (علیه السلام)فرماندار «هیت» شد که به خاطر عملکرد ضعیفش ، مورد عتاب حضرت قرار گرفت (8).
ابن ابى الحدید در شرح نهج البلاغة مى نویسد: کمیل بن زیاد ، کارگزار على (علیه السلام)در هِیتْ(9) بود . او کارگزار ناتوانى بود . گروه هاى اعزامى معاویه از نزدیک او مى گذشتند و اطراف عراق را غارت مى کردند و او نمى توانست آنان را بازگردانَد و براى جبران این ناتوانى به اطراف منطقه تحت نفوذ معاویه ، مانند قَرقیسیا(10) و دیگر دهکده هاى کنار فرات ، یورش مى بُرد و آن جا را غارت مى کرد .
على (علیه السلام) این کار او را نپسندید و فرمود : «ناتوانىِ آشکارى است که کارگزار ، مسئولیت خود را وا نهد و به آنچه وظیفه اش نیست ، بپردازد» (11).
آن حضرت در نامه اش به کمیل بن زیاد نَخَعى که کارگزارش در هیت بود بر او خُرده گیرى کرد که چرا سپاهیان دشمن را که از حوزه مأموریت او گذشته اند ، نرانده و در عوض به غارت جاى دیگر رفته است(12).
کمیل ، سخنان زیبایى از امام على (علیه السلام) نقل کرده است(13) که از آن جمله ، دعاى مشهور کمیل است (14). کمیل ـ که او را جزو هشت عابد مشهور کوفه دانسته اند(15) ـ در سال 82 هجرى(16) به دست حَجّاج به شهادت رسید (17).
در جریان قیام امام حسین (علیه السلام) و قیام توّابین و قیام مختار ، یادى از او نشده است (18).1. رجال الطوسی : ص 80 الرقم 792 ، رجال البرقی : ص 6 ; تهذیب الکمال : ج 24 ص 219 الرقم 4996 .
2. رجال الطوسی : ص 95 الرقم 946 .
3. کشف المحجّة : ص 236 ; تهذیب الکمال : ج 24 ص 219 الرقم 4996 ، الإصابة : ج 5 ص 486 الرقم 7516 .
4. البدایة والنهایة : ج 9 ص 46 .
5. أنساب الأشراف : ج 6 ص 139 ، تاریخ الطبری : ج 4 ص 326 .
6. تاریخ الطبری : ج 4 ص 323 و ص 326 .
7. الطبقات الکبرى : ج 6 ص 179 ، الإصابة : ج 5 ص 486 الرقم 7516 ، تاریخ دمشق : ج 50 ص 249 .
8. نهج البلاغة : الکتاب 61 ; أنساب الأشراف : ج 3 ص 231 .
9. هِیتْ : از مناطق ساحلى فرات و در کنار بغداد و بالاتر از انبار است (معجم البلدان : ج 5 ص 421) .
10. قرقیسا : منطقه اى در عراق ، کنار رود خابور و نزدیک به صفّین و رَقّه است . در آن جا خابور به فرات مى ریزد (ر . ک : معجم البلدان : ج 4 ص 328) .
11. شرح نهج البلاغة : ج 17 ص 149 .
12. نهج البلاغة : الکتاب 61 وراجع أنساب الأشراف : ج 3 ص 231 .
13. نهج البلاغة : الحکمة 147 ، تاریخ الیعقوبی : ج 2 ص 205 ; تهذیب الکمال : ج 24 ص 220 الرقم 4996 ، تاریخ دمشق : ج 50 ص 251 ح 5829 .
14. مصباح المتهجّد : ص 844 ح 910 .
15. تهذیب الکمال : ج 24 ص 219 الرقم 4996 ، تاریخ دمشق : ج 50 ص 250 .
16. الطبقات لخلیفة بن خیّاط : ص249 الرقم1058، تاریخ دمشق: ج50 ص257 ، تاریخ الطبری : ج 6 ص 365 وفیه «سنة 83 هـ » .
17. الإرشاد : ج 1 ص 327 ; تهذیب الکمال : ج 24 ص 219 الرقم 4996 ، الطبقات الکبرى : ج 6 ص 179 ، الطبقات لخلیفة بن خیّاط : ص 249 الرقم 1058 ، الإصابة : ج 5 ص 486 الرقم 7516 ، البدایة والنهایة : ج 9 ص 46 .
18. محمد محمدى رى شهرى، دانش نامه امیرالمؤمنین، ج 13، ص 503.

Copyright © 2013 Moballeq, All rights reserved