جمعه, 25 آبان 1397 21:58

اسرار روزه

علامه سيد عبدالله شُبّر

 

رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود :   روزه سپر آتش است [1]و نيز فرمودند :   روزه دار تا آن زمان كه غيبت مسلماني را نمي كند در حال عبادت است ، هر چند كه در بسترش خوابيده باشد.[2]   و نيز فرمودند:   روزه براي من است و من به آن جزا ميدهم و براي روزه دار دو شادي است ، هنگامي كه افطار مي كند ، و هنگامي كه پروردگار عزوجل خويش را ملاقات مي كند .قسم به كسي كه نفس محمد صلي الله عليه و آله درست اوست دهان بدبوي روزه دار در نزد خداوند معطر تر از عطر مشك است.[3]

  امام موسي كاظم عليه السلام فرمود :   اگر روزه داريد قبل از ظهر بخوابيد زيرا كه خداي تبارك و تعالي ،‌روزه دار را به هنگام خواب اطعام مي كند و مي نوشاند.[4]  

برخي از بزرگان گفته اند :   اگر روزه هدفي جز ارتقاء از پستي هاي نفس حيواني به اوج روحانيت ملكوتي نداشت انسان را از اين فضل و بزرگي كفايت مي كرد.در حالي كه روزه سپري از آتش جهنم است . زيرا كه روزه ،‌آتش شهوت و غضب را كه آتش درون انسان در دنيا بوده و منشاء آتش اخروي مي باشد را خاموش مي كند. و به همين جهت پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله در حديث فوق فرمودند : تا زماني كه غيبت مسلمان را نكند.  

به خاطر اينكه غيببت خوردن گوشت مرده است . [5]پس نوعي خوردن و اكل مي باشد كه به واسطه آن بدن قوي مي گردد.   و با وجود اينكه همه عبادات از آن خداست ،‌خداوند فرموده كه : روزه از براي من است. به همانگونه كه زمين از آن خداست ،‌ولي خداوند ،‌كعبه را نيز اختصاصا براي خود مي داند.سر اين مطلب دو نكته است:  

نكته اول : همه عبادات ،‌در نظر گاه و مرآة مردم است ولي روزه از آنجا كه فقط ترك كردن و خود نگهداري است و در آن عمل نيست كه به مشاهده ديگري در آيد و نيتي دروني مي باشد بدينجهت جز خداوند برآن آگاه نيست.  

نكته دوم : شهوات كه ابزار شيطانند ، با خوردن و آشاميدن قوت مي يابند و چون روزه ،‌خودداري از خوردن و آشاميدن است ، پس در حقيقت روزه قهر دشمني با دشمن – شيطان و شهوات-مي باشد. براي همين منظور پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و سلم فرمودند:   شيطان در رگهاي فرزندان آدم به مانند خون جريان مي يابد .پس مجاري آن را به وسيله گرسنگي سد كنيد.[6]  

شهوات مرتع و چراگاه شيطان است .و ديگر ،‌بوي بد دهان است كه در نزد خداوند مطبوع تر و خوشبوتر از بوي مشك مي باشد.   براي آنكه روزه و بدبويي دهان به دنبال آن ،‌سبب پاكي روح است كه نزد خداوند مي باشد ، زيراكه آنچه در نزد انسان است بدن و جسم انساني است نه روح او و خداي تبارك و تعالي در اين آيه به آن اشاره فرموده است :   آنچه نزد شماست همه نابود خواهد شد، آنچه نزد خداست باقي مي ماند.[7]  

مرتبه پاكي روح كجا و پاكي و خوشبويي مشك؟! زيرا كه پاكي روح ، روحاني و عقلي و معنوي است ، و خوشبويي مشك جسماني و حسي و صوري مي باشد.  

در باره مراتب روزه ،‌ابو حامد غزالي ، مطالبي را بيان مي كند كه خلاصه آن اين است :[8]   بدان براي روزه سه درجه است : روزه عموم ،‌روزه خصوص و روزه خصوص خصوص.

اما روزه عموم – نگهداري شكم و فرج از شهوات است .   اما روزه خصوص نگهداشتن گوش و چشم و زبان و دست و پا و ساير جوارح از گناه است ،‌كه شش مطلب كامل مي گردد:  

اول : پوشاندن چشم و نگهداشتن آن از افتادن به نگاهي كه گناه يا مكروه است ،‌بلكه هر چه قلب را مشغول مي دارد و از ذكر خداي متعال منحرف مي كند . رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمود:   نگاه تيري مسموم از تيرهاي ابليس است ،‌پس كسي كه نگاه را از ترس خدا ترك نمايد ،‌خداوند به ايماني عطا مي كند كه حلاوت و شيرينيش را در قلبش مي يابد.  

و نيز فرمود :

پنج چيز روزه دار را افطار مي دهند ،‌دروغ ، غيبت ، سخن چيني ، سوگنددروغ، و نگاه از روي شهوت.[9]  

دوم حفظ زبان از سخن بيهوده و دروا و غيبت و سخن چيني و فحش و ستم و خصومت و رياكاري .   پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله فرمود:   روزه سپرآتش است .پس چون يكي از شما روزه دار بود ،‌دشنام ندهد و ازسر جهل سخن نگويد و آن هنگامي كه كسي باوي به نزاع برخاست يا به او ناسزا گفت بگويد كه روزه ام [10]  

سوم بازداشتن گوش از استماع محرمات . چون هر چه كه سخن حرام باشد، گوش دادن آن نيز حرام است ،‌خداي متعال مي فرمايد: شنودگان دروغ و خورندگان مال حرام .[11]   و پيامبر اكرم فرمودند : غيبت كننده و شنوده هردو شريك در گناهند.[12]  

چهارم : نگاه داشتن بقيه اعضاء بدن از بدي ها و نگاه داشتن شكم از خوردن غذاي متشتبه به وقت افطار. زيرا كه روزه از حلال (بازداشتن خود از حلال) و افطار با حرام ، معناي صحيحي ندارد. مانند اين مي‌باشد كه قصري به پا شود و فورا منهدم شود يا دارويي جهت معالجه خورده شود و بلافاصله سمّ مهلك بنوشد. چون محرمات ، سمومي هستند كه دين را هلاك مي كنند ،‌و روزه داروي انسان است . و دارو با سم ،‌نفعي در بر ندارد. پيامبر فرمود: چه بسيار روزه داري كه برايش بهره اي از روزه داري غير از گرسنگي و عطش نيست.  

پنجم : در وقت افطار ،‌در خوردن زياده روي نكند و شكم را پر نكند زيرا كه هيچ ظرفي در نزد خداوند ،‌مغضوب تر از شكم پر – حتي از حلال –نيست .چگونه مي شود كه فردي روزه داشته باشد ،‌با دشمن خدا (شيطان) مبارزه كند و باهواي نفس ستيزه كرده ،‌تقواي الهي را نگهدارد و تاشب ،‌خود را از شهوات نگهداشته ،‌پس از افطار ، آنرا تهييج نمايد و رغبت نفس را بيشتر سازد و آن را از لذات انباشته گرداند؟ و البته بهتر و برتر آن است كه نفس را در خوردن از عادت هميشگي برحذر داشته و يا اينكه روزه دار غذاي هميشگي خودرا بخورد و از پرخوري پرهيز نمايد.  

ششم : قلب روزه دار بعداز افطار ،‌مابين اميد و ترس ،‌مضطرب و نگران باشد، چون نمي داند كه آيا روزه اش قبول شده است ،‌كه از مقربين باشد ، يا اينكه رد شده و مورد خشم الهي قرار گرفته است؟   و اما دنباله سخن ابوحامد غزالي :   روزه خصوص خصوص : روزه قلب از توجه داشتن به پستي ها و افطار دنيايي و دور نگه داشتن آن از غير خدا مي باشد. افطار اين روزه ،‌به فكر در باره ديگر مسائل دين و آخرت و آن مسائلي از دنياست كه نقص براي دين دارد زيرا كه اينچنين تعلق دنيوي ، توشه آخرت است.  

----------------

منبع: بنيادهاي اخلاق اسلامي ، علامه سيد عبدالله شبر،چاپ دوم سال 1369،‌ناشر/بنياد فرهنگي امام المهدي (عج) صفحه219  

پي نوشت:  

--------------------------------------------------------------------------------

[1]. من لا يحضره الفقيه ج 2 فضل الصيام ص 74  

[2] .همان  

[3] .همان ص 75  

[4] .اصول كافي ، كتاب الصيام ،‌ج 4،‌ص 65،شماره 14  

[5] .اشاره به آيه 12سوره مباركه حجرات  

[6] .صحيح بخاري ، ج 3، ص 62، مسند احمد ج 3 ص 156  

[7] .سوره نحل آيه 96  

[8] .احياء العلوم ،‌ج 1 ، ص 234  

[9]. احياءالعلوم ج 1 ص 234  

 .[10] مسند احمد ج 2 ص 306  

 .[11] سوره المائده آيه 43  

 .[12] محجة البيضاء ج 2 ص 132به نقل از جامع الاخبار باب الغيبه  

 -------------

www.pajoohe.com  

 

Copyright © 2013 Moballeq, All rights reserved