سه شنبه, 03 بهمن 1396 23:23

کتاب «تعالیم کلیسای کاتولیک»

نشست نقد و بررسی کتاب «تعالیم کلیسای کاتولیک» برگزار شد

نشست نقد و بررسی کتاب «تعالیم کلیسای کاتولیک» نوشته پاپ افتخاری بندیکت شانزدهم که به تازگی از سوی چند تن از استادان دانشگاه ادیان و مذاهب به فارسی ترجمه و منتشر شده است، با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین نواب ریاست دانشگاه ادیان و مذاهب و لئو بوکاردی سفیر واتیکان در ایران برگزار شد.

حجت‌الاسلام والمسلمین نواب رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب در این نشست گفت: ما با ترجمه این کتاب می‌خواستیم فضای تحمل را بالا ببریم. خوشبختانه منشأ تغییرات هم در شهر قم است. در قم انجمن ادیان و مذاهب تشکیل شده است و حرکت‌های این‌چنینی مانند چاپ این کتاب تأثیرات خودش را می‌گذارد. ما صدها گفت‌وگو را درباره ادیان شروع کردیم و این گفت‌وگوها شکل گرفته است. هم‌چنین با یک کلیسا در آلمان گفت‌وگو را شروع کردیم و چندی پیش برخی استادان و دانشجویان آلمانی به دانشگاه ما آمدند و 15 روز در آن‌جا اقامت داشتند و با هم گفت‌وگو کردیم.

وی افزود: تلاش کردیم راه را برای این‌که دیگران را بفهمیم و دیگران هم ما را بفهمند، باز کنیم. کتابی درباره اسماعیلیه نوشتیم و اسماعیلیان گفتند که این یکی از بهترین متون درباره اسماعیلیان است که غیراسماعیلیان به بهترین وجه نوشته‌اند. دلیل این نوع رویکرد آن است که کوشیده‌ایم بی‌طرف باشیم و در واقع همواره سعی کرده‌ایم در آثارمان شیوه علمی را در پیش بگیریم.

حجت‌الاسلام والمسلمین نواب با بیان این‌که انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب قم تا کنون 250 اثر درباره ادیان مختلف ترجمه کرده است، گفت: دانشگاه به مسئله پژوهش اهمیت بسیاری می‌دهد. معاونت پژوهشی و پژوهشکده ادیان و مذاهب از بخش‌های مهم دانشگاه است. نخستین مجله انگلیسی زبان علمی پژوهشی نیز توسط این دانشگاه منتشر شده است.

وی همچنین گفت: امیدوارم این تلاش‌ها گامی در مقابل نفرت‌آفرینی داعش باشد. ما در مقابل خشونت طالبانی، محبت آفرینی و در مقابل موج خشونت‌گرایی، محبت‌گرایی می‌کنیم. متأسفانه امروزه پیامبران مورد آسیب قرار گرفته‌اند. خود غربی‌ها مطالب بسیار بدتر از اهانت‌هایی که به پیامبر اکرم(ص) نسبت داده‌اند، به حضرت عیسی(ع) روا داشته‌اند.

ریاست دانشگاه ادیان و مذاهب در ادامه گفت: مسیحیت از سال 1965 به این نتیجه رسید که باید رفتارش را تغییر دهد و پس از آن نیز به قولش عمل کرد و دیگر به مسلمانان آسیبی نزد و ما نیز روابط خوبی را با مسیحیت داریم. اکنون نزدیک به 150 اثر درباره مسیحیت چاپ کردیم چون مسیحیان نزدیک‌ترین و بامحبت‌ترین پیروان آیین به ما هستند.

وی تأکید کرد: ما گفت‌وگو نمی‌کنیم که صرفاً گفت‌وگو کرده باشیم بلکه گفت‌وگو می‌کنیم که در زندگی بشریت اصلاحی را به وجود بیاوریم.

سفیر واتیکان نیز انتشار این اثر را فرصت خوبی برای غلبه بر تعصباتی دانست که به عقلانیت توهین می‌کنند. وی افزود: این اثر گنجینه بزرگ کتاب‌های فارسی را غنی‌تر کرده است. این اثر منبع ارزشمندی برای ارجاع، تحقیق،‌ گفت‌وگو و مفاهمه است و برای کسانی که در گفت‌وگوی ادیان نقش دارند، ضروری است. این کتاب فرصت خوبی برای متدینان،‌ معلمان و دانشجویان مسلمان و مسیحی است که درباره باور قلبی مسیحی و تعصبات رایج بیشتر بدانند و بر تعصباتی که به عقلانیت انسان توهین می‌کنند، غلبه کنند، چراکه این تعصبات سطحی، بی‌اساس و نادرست‌اند.

لئو بوکاردی در ادامه گفت: این ترجمه دقیق و جدید، نه تنها از لحاظ ساختار زبانی بلکه از جهت ارائه‌ ویژگی‌ها و انتقال درون‌مایه، بسیار موفق است و من به شما اطمینان می‌دهم که چنین کاری به هیچ روی ساده نیست. چنین مشهور است که هیچ ترجمه‌ای نمی‌تواند عیناً منطبق با متن اصلی داشته باشد اما در این مورد گواهی می‌دهم که اصول تعالیم کلیسای کاتولیک با دقت هرچه تمام‌تر در لفظ و معنا به خوبی ترجمه شده و هیچ نیازی به اصلاح و تصحیح مجدد ندارد. من با افتخار به مترجمان، ناشر و ویراستار این اثر به دلیل چاپ نفیس، روان بودن و قیمت مناسب نمره عالی می‌دهم.

وی افزود: با این کتاب چه کار می‌توان کرد؟ آیا فقط برای کتابخانه است؟ این کار، از بین بردن همه‌ این تلاش‌ها است. این اثر منبع ارزشمندی برای ارجاع، تحقیق، گفت‌وگو و مفاهمه است و برای کسانی که در گفت‌وگوی ادیان نقش دارند، ضروری است. چند روز پیش مقام معظم رهبری، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، از جوانان جهان خواستند که درباره‌ اسلام بیاموزند. من نیز از جوانان ایرانی دعوت می‌کنم که درباره‌ی تعالیم کلیسای کاتولیک مطالعه و تحقیق کنند. این ترجمه می‌تواند جهشی کیفی در روابط اسلام ـ کاتولیک ایجاد کند و گفت‌وگوی صمیمانه‌تری میان ایران و واتیکان را شکل دهد.

بوکاردی گفت: ترجمه‌ این کار دوازده سال به طول انجامید. نکته‌ مهمی که نمی‌توان از آن چشم پوشید، سخت‌کوشی، پشتکار، تعهد و میل به تعالی برای انجام این کار لازم است. به شدت علاقه‌مندم تک‌تک کسانی را که برای تفهیم این اثر نقشی داشته‌اند، گرامی بدارم. شاید این پرسش مطرح باشد که آیا با وجود این که کاتولیک‌ها در ایران تنها چند هزار نفرند، چنین ترجمه‌ای ارزش دارد؟ بی‌شک این کتاب برای مسیحیان معدودی که به زبان فارسی سخن می‌گویند، مفید است و علاوه بر ‌آن بیش از میلیون‌ها نفری که فارسی می‌دانند، می‌توانند از این کتاب برای آشنایی با تعالیم کلیسای کاتولیک بهره ببرند. به خاطر داشته باشیم که گفت‌وگو تنها میان مذاهب اتفاق نمی‌‌افتد بلکه گفت‌وگو میان پیروان این مذاهب است. جهل بزرگ‌ترین مانع برای انجام گفت‌وگو، فهم متقابل و احترام متقابل است. این کتاب برای رفع این موانع، راه‌گشا است.

وی با طرح این پرسش که چگونه افکار ارسطو و افلاطون در اروپا شناخته شدند، گفت: در قرون وسطی ما چگونه فلسفه‌ یونان را شناخته‌ایم؟ چگونه سنت توماس آکویناس توانست جامع علم الهیات را شکل ببخشد؟ همه‌‌ این‌ها مدیون و مرهون ترجمه آثار فیلسوفان یونانی توسط دانشمندان مسلمان است.

به گفته وی، مترجمان قرون وسطی در شکل‌گیری تمدن اروپایی نقش مهمی داشتند. تمدن، معرفت و گفت‌وگویی است که مجال احترام متقابل و پذیرش و تفاوت را پدید می‌آورد. جهان امروز ما، چندمذهبی، چندقومیتی و چندفرهنگی است. بنا بر این ضروری است که هر فرد، جهانی شدن را بیاموزد و از دیدگاه‌های محدود و جهان کوچک خود به درآید، زیرا جهان از افق دید محدود، گسترده‌تر است.

وی با تأکید بر این که کتاب تعالیم کلیسای کاتولیک، تعالیم مرسوم در کلیسای کاتولیک است اما تنها طریق تعلیماتی که در دست داریم نیست، افزود: یکی از مهم‌ترین این تعلیمات، «تعالیم رمی» مشهور به تعالیم انجمن تورنتو در سال ۱۵۶۶ بود که نه به قصد استفاده‌ عموم بلکه به عنوان یک مرجع عمومی برای اسقف‌ها و کشیش‌ها استفاده می‌شد. یک مجموعه تعالیم معروف دیگر، «تعالیم پاپ پیوس دهم»، در ابتدای قرن گذشته در ایتالیا است. یکی دیگر «تعالیم بالتیمور» بود که در آمریکا تا سال ۱۹۶۰ در مدارس استفاده می‌شد. پس از آن، انجمن واتیکان کتاب مشهور تعالیم ژرمنی را منتشر کرد که این کتاب نخستین تعالیم قابل فهم برای جامعه‌ امروزی بود که بسیار پرفروش شد.

حسین سلیمانی سرویراستار و مترجم این اثر در بخش دیگری از این نشست طی سخنانی گفت: ترجمه این اثر 12 سال به طول کشید. البته صرف ترجمه سه سال طول کشید و بعد، اقدامات بعدی شامل مقابله و تطابق اصطلاحات با محققان مسیحی، زمان بسیاری برد. ما با دقت اصطلاحات را ترجمه و واژگان را جایگزین می‌کردیم و این وسواس‌ها فرایند کار را طولانی کرد. زمانی که مرکز مطالعات ادیان در دانشگاه ادیان و مذاهب قم تشکیل شد، برخی استادان پیشنهاد ترجمه این کار را دادند و ما نیز با کمک دو مترجم دیگر بخش‌های مختلف این کار را ترجمه کردیم. من نیز بخش سوم کتاب یعنی اخلاق را ترجمه کردم و مترجمان دیگر نیز بخش های شعائر و الهیات را ترجمه کردند.

وی با بیان این‌که ترجمه این کار بسیار دشوار بود و زمان زیادی می‌طلبید، گفت: واژه‌ها در این اثر باید بیانگر محتوای آن می‌بود و به همین دلیل درباره واژگان با یکدیگر صحبت می‌کردیم. شاید در نگاه اول ترجمه این اثر سخت نباشد اما کار بسیار دشواری بود. مقابله متون ترجمه شده با استفاده از محققان مسیحی زمان بسیاری برد.

سلیمانی افزود: این کتاب را کلیسای کاتولیک منتشر کرده بود و مبنای شناخت ما از مسیحیت بود. در واقع با توجه به این که این دین را اربابان آن به ما معرفی می‌کردند، موجب می‌شد که ما مسیحیت را بهتر بشناسیم.

وی با بیان این که نشان دادن سیر تحول جامعه دینی یکی دیگر  از اهداف ترجمه این کتاب بود، گفت: به طور مثال زمانی که آکویناس قدیس از قصاص عضو دفاع می‌کند و سخن می‌گوید، شما می‌توانید این وضعیت را با وضعیت امروزی ادیان مقایسه کنید. بنا بر این مقایسه قرون 19 و  20 با قرنی که ما در آن زندگی می‌کنیم، نشان دهنده دنیایی است که خشونت آن را فراگرفته و بخشی از این خشونت به صورت توهین به ادیان و بخشی دیگر به صورت حرکت‌های افراط‌گرایانه نشان داده می‌شود.

قنبری نیز در بخش دیگری از این نشست درباره ترجمه این کتاب توضیحاتی ارائه کرد و گفت: ما در زمان ترجمه کتاب، همزمان آن را با نسخه عربی کتاب نیز تطابق می‌دادیم که این نیز می‌توانست راه‌گشای ما باشد.

وی افزود: از سوی دیگر مقابله ترجمه این کتاب با محققان مسیحی بسیار مفید بود، چون آن‌ها با فضای کتاب آشنا بودند و راهنمایی‌های بسیاری خوبی برای ما داشتند. از سوی دیگر چند سال پس از اتمام ترجمه کتاب در حالی که متن را مقابله می‌کردیم، ویراست جدیدی از نسخه انگلیسی کتاب منتشر شد و به همین دلیل ما دوباره کتاب را با این ویراست جدید تطبیق دادیم.

قنبری تأکید کرد: هماهنگ کردن قلم سه مترجم در متن کتاب نیز یکی دیگر از دلایل طولانی شدن کار ترجمه این کتاب بود. با وجود این به نظر می‌رسد که تمامی کار، مجموعه‌ خوبی باشد.

مفتاح نیز در بخش پایانی این نشست، توضیحات تکمیلی‌ دیگری را درباره ترجمه این اثر ارائه کرد.

کتاب «تعالیم کلیسای کاتولیک» نوشته پاپ افتخاری بندیکت شانزدهم توسط استادان احمدرضا مفتاح، حسین سلیمانی و حسن قنبری به فارسی ترجمه و در تابستان 93 از سوی انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب منتشر شد.

چندی پیش نیز رونمایی از ترجمه فارسی این اثر با حضور ریاست دانشگاه ادیان و مذاهب و نمایندگانی از کلیسای کاتولیک واتیکان در دانشگاه گریگوریانای رم پایتخت ایتالیا برگزار شد.

نشست نقد و بررسی ترجمه کتاب «تعالیم کلیسای کاتولیک» روز سه‌شنبه هفتم بهمن‌ماه 93 در محل مرکز فرهنگی شهر کتاب در تهران برگزار شد.

------------

urd.ac.ir/fa

Copyright © 2013 Moballeq, All rights reserved