دوشنبه, 02 بهمن 1396 03:52

تعنيت يا روزه در آيين يهود

آرش آبیی

در شریعت یهود، راه‏هی متعارف نزدیكی به خداوند و كسب رحمت‏هی او، عبارتند از: روزه، دعا ( نماز یا تفیلا ) ‌و صدقه.

روزه به عنوان یكی از این راه‏ها، امری بسیار متداول و معمول در یین كلیمیان جهان است كه در قالب‏هی واجب و اختیاری برگزار می‏شود. روزه در كلام عبری، تعنیت به معنی رنج دادن جان نامیده می‏شود كه وجه تسمیه آن خودداری از خوردن و آشامیدن طی روز (‌شرعی) است.

در بیان خلاصه‏ی از فلسفه روزه می‏‏توان چنین گفت كه روزه مانند اكثر احكام و مقررات دینی، كاركردی مانند یجاد یك زمینه تیره و تاریك برای درك بهتر روشنائی‏ها دارد. به عبارت دیگر، روزه و بسیاری از دستورهی محدودكننده دینی (همچون حلال و حرام‏ها)‌، با یجاد یك یا چند نوع محدودیت در فعالیت‏هی جاری زندگی، زمینه‏ی به ظاهر تیره می‏سازند كه در قالب آن، ارزش‏هی زندگی جهان بهتر قابل درك و فهم خواهند بود.

محدود كردن انسان در خودداری از اعمال ساده زندگی  مثل خوردن و آشامیدن، او را وادار به تفكر و بررسی شفاف‏تر روش‏ها و اهداف زندگی خود می‏كند. ماهی تا زمانی  كه در آب است، معنی آب را نمی‏داند، اما اگر لحظه‏ی از محیط آبی خود  خارج ‏شود، معنی آب را درك خواهد كرد  (البته پس از بازگشت به آن محیط).

 

اهداف روزه (هی واجب) در یهود را می‏توان به 3 بخش تقسیم كرد (كه یك روزه می‏تواند بیش از یك هدف را دنبال كند) :

1-    توبه و طلب بخشش    

2-    یادآوری یك مناسبت و یا سوگواری

3-    تلاش برای تحقق یك آرزو یا استجابت حاجت 

 

اولین و معروفترین روزه یهودیان، روزه یوم كیپور نام دارد. این روزه با هدف بخشش گناهان (میان انسان و خداوند) انجام می‏شود و تنها روزه‏ی است كه دستور مستقیم خداوند در تورات دربارة آن صادر شده است:

« برای شما قانون ابدی باشد كه در دهمین روز از ماه هفتم (عبری) جان‏هی خود را رنج دهید (روزه بگیرید) .... زیرا در این روز برای شما طلب عفو می‏شود .... (و در صورت توبه)‌ از تمام خطاهیی كه نسبت به خداوند مرتكب شده‏ ید، مبرا می‏شوید» ( تورات – سفر لاویان – فصل 16 – یات 29-31 )

ریشه این روزه، به عفو بنی‏اسرائیل از جانب خداوند در صحری سینا بازمی‏گردد. حضرت موسی اولین بار، چهل روز در كوه سینا توقف كرد تا تورات را دریافت نمود (10 فرمان)، و پس از بازگشت از كوه، تمرد گروهی از بنی‏اسرائیل را مشاهده كرد. پس از توبیخ قوم و پشیمانی آنها، چهل روز دیگر در بالی كوه برای قوم طلب عفو كرد و پس از آن، به فرمان خداوند، 40 روز دیگر در بالی كوه رفت ت برای دومین بار لوح ده فرمان را دریافت كرد. موسی در دهم ماه هفتم از كوه پیین آمد و چون این روز برای بنی‏اسرائیل، نشان عفو خطاهی آنها از سوی خداوند بود، این روز به عنوان یوم كیپور یعنی روز بخشش گناهان تعیین شد.

یهودیان جهان در این روز كه مهم‏ترین روز تقویم عبری محسوب می‏گردد، روزه 25 ساعته (غروب تا غروب )‌گرفته و از انجام هر كاری دست كشیده و تمام وقت در كنیساها، به عبادت می‏پردازند.

 

دومین سری از روزه‏هی واجب یهودیان، 4 نوبت روزه‏هیی هستند كه پس از ویرانی معبد بیت‏المقدس از طرف انبیا و علمی بنی‏اسرائیل به نشانه سوگواری برای این جامعه مقرر شدند.

سرزمین اسرائیل، شهر اورشلیم و معبد بیت‏المقدس ركن اصلی عبادات و اعتقادات یهود را تشكیل می‏دهند. بسیاری از یین عبادی و زیارتی قوم یهود مربوط به این مكان و سرزمین مقدس است. یهودیان در سه نوبت نمازها ( تفیلاها)ی روزانه خود به سوی بیت‏المقدس به عنوان قبله رو می‏كنند. پس از ویرانی نهیی بیت‏المقدس در حدود سال 70 میلادی و تبعید یهودیان از آن سرزمین، 4 نوبت روزه به نام‏هی گدلیا، دهم طبت، 17 تموز و 9 آو ( 25 ساعته) ‌به نشانه یادبود و سوگواری برای این واقعه بر یهودیان واجب شد.

 

سومین شكل روزه، روزه استر است. این نشانه نوعی روزه است كه به منظور طلب حاجت و استجابت دعا صورت می‏گرفت. در حدود 2300 سال پیش كه یهودیان از زمان كوروش در ایران ساكن شده بودند، دختری یهودی ملكه دربار خشیارشا شد. در آن دوران یكی از وزرا نقشه قتل‏ عام یهودیان را طرح كرد كه با هوشیاری استر و یكی از انبیی یهود به نام مُردخی این نقشه باطل شد. استر برای موفقیت در ابطال این توطئه، از یهودیان ایران خواست كه 3 روز روزه بگیرند و از خداوند طلب بخشش و كمك نمیند. پس از آن، روزه استر به یادبود این واقعه بر یهودیان واجب گشت.

 

روزه‏ هی مستحب :

1-   روزه آدینه پسح :‌ این روزه مختص پسران و مردان اولزاد خانواده است كه به یادبود ضربت خداوند به اولزادهی مصریان در هنگام آستانه خروج بنی‏اسرائیل از مصر و مصونیت عبرانیان از این ضربت صورت می‏گیرد.

2-  در یام خاص از سال به ویژه ماه الول ، روزهی دوشنبه و پنجشنبه روزه گرفته می‏شود.

3- روزهی آدینه ماه نو عبری ( روز قبل از حلول ماه قمری).

4- عروس و داماد در روز عروسی یا روز قبل از آن به مناسبت شروع زندگی جدید و به منظور توبه از گناهان گذشته در صورت امكان روزه می‏گیرند.

5- كسی كه خواب آشفته‏ی دیده است و آن را نشان بدی می‏داند، روز بعد به خاطر كفاره گناهان و رفع مصیبت روزه می‏گیرد.

6-  برخی رسم دارند كه در سالروز درگذشت والدین خود یا سالروز درگذشت علمی عالی‏رتبه دینی روزه بگیرند.

7- در مواقع خاصی مانند احتمال وقوع بلیی طبیعی یا بروز خشكسالی و نظیر آن، بنا به حكم مرجع دینی، روزه جماعتی بر یهودیان منطقه‏ی خاص مقرر می‏شود.     

 

آداب روزه و شریط آن :

در شریعت یهود، كلیه واجبات دینی برای دختران از سن 12 سالگی و برای پسران از 13 سالگی شروع گشته و اجباری است.

روزه نیز مشمول این حكم است. كلیه روزه‏هی مورد بحث اعم از واجب و مستحب به غیر از 2 مورد یوم كیپور و روزة نهم آو( كه 25 ساعته و از غروب تا غروب هستند)، همگی از ماقبل سپیده صبح تا تاریكی كامل هوا برگزار می‏شوند ( هرچند كه رسم است پس از خوابیدن شب قبل، چیزی خورده نشود). به غیر از 2 روزة یاد شده كه استثناء هستند، تقریبا غیر از خوردن و آشامیدن، هیچگونه محدودیت دیگری اعمال نمی‏شود. در روزه‏ها، مواردی به مراسم نمازهی روزانه اضافه می‏شوند.

غیر از روزه بزرگ یوم كیپور كه تاكید ویژه‏ی بر انجام آن صورت می‏گیرد، در همه روزه‏ها، بیماران و افراد ضعیف و زنان باردار یا شیرده از روزه‏ها معاف هستند.

در یام عید و روزهی شنبه و روزهی اول ماه نو عبری، گرفتن روزه ممنوع است.

 

پذیرش روزه :

هر چند كه روزه در یهود ( تعنیت ) معنی تحت‏اللفظی «رنج دادن جان» را داراست،‌ اما هدف اصلی آن همانگونه كه ذكر شد، یادآوری موضوع‏هی معین در شریط ویژة روزه است. لذا آمادگی جسمانی برای روزه بسیار با اهمیت شمرده شده است. به خصوص دربارة روزه بزرگ یوم كیپور، در احكام دینی، صرف خوراك مفصل قبل از شروع این روزه، بسیار باارزش و مستوجب ثواب شمرده شده است، زیرا فرد ر برای اجری یك فرمان الهی آماده می‏سازد. نیز درباره روزه‏هیی كه جنبه توبه دارند به كرات این نكته گوشزد شده است كه روزه توبه، تنها مختص روابط انسان و خداوند است و چنانچه انسانی، نسبت به همنوعان خود گناهكار باشد، تا زمان رفع كدورت و احقاق حقوق آنها، روزه و توبه او به درگاه خداوند بی‏اثر خواهد بود.

 

و در پیان، جمله‏ی معروف است از حضرت یشعیی نبی كه از قول خداوند هدف واقعی روزه را به بنی‏اسرائیل تذكر می‏دهد كه روزه مورد قبول خداوند، رنج انسان‏هی روزه‏دار و تعظیم و تكریم ریاكارانه آنها در زمان روزه نیست، بلكه برداشتن یوغ ظلم و رهیی بخشیدن به ضعفا و مظلومان به عنوان حاصل عملی این احكام و مراسم، مورد نظر خداوند و انبیی اوست.

( یشعیا فصل 58 یات 3-7 )

...........

فرهنگ و بینش یهود – سال اول نظام جدید آموزش متوسطه

www.iranjewish.com

 

 

Copyright © 2013 Moballeq, All rights reserved