شنبه, 30 دی 1396 20:46

عصمت حضرت زهرا (س)

ادله اثبات عصمت حضرت زهرا- علیها السلام

برای اثبات عصمت حضرت زهرا- علیها السلام- ادله ی گوناگونی به كار می آیند كه در این جا برخی از آن ها را مورد بررسی قرار می دهیم:
1. آیه تطهیر
بخشی از آیه 33 سوره احزاب كه به آیه تطهیر شهرت یافته، همواره كانون توجه اندیشمندان شیعه و سنی بوده و بحث های گوناگونی برانگیخته است. همگان بر این باورند كه این آیه فضیلت والایی را برای اهل بیت به اثبات می رساند و اندیشمندان شیعه، این فضیلت را برابر با عصمت می دانند. بر اساس این آیه، اراده تخلّف ناپذیر خداوند بر این تعلّق گرفته است كه هرگونه پلیدی را از اهل بیت بزداید و آنان را به طور كامل پاك و پاكیزه گرداند. چنین برداشتی از آیه با بررسی واژه های به كار رفته در آن، هم چون اراده، رجس، اذهاب و تطهیر تأیید می گردد و جای تردیدی برای حق جویان باقی نمی گذارد. جای آن نیست كه در این نوشتار كوتاه، به تفصیل درباره چگونگی دلالت آیه بر عصمت اهل بیت سخن برانیم و عمق واژه های به كار رفته در آن را بكاویم. از این رو، به بیان روایتی از پیامبر اكرم - صلی الله علیه وآله - كه در كتاب های اهل سنّت نقل گردیده است، بسنده می كنیم. بر اساس این روایت، رسول خدا - صلی الله علیه وآله -پس از قرائت آیه تطهیر فرمودند:«فَأنَا وَ اهل بیتی مُطهَّروُن مِن الذنُوب»[1]; پس من و اهل بیت ام از گناه پیراسته ایم.
بی تردید، فاطمه ی زهرا- علیها السلام- جزء اهل بیت پیامبر است و اگر در بیان فضیلت او دلیل دیگری نمی داشتیم، همین آیه كافی بود كه او را در صدر زنان عالَم بنشاند. پیامبر اكرم - صلی الله علیه وآله - با شیوه هایی به یادماندنی، اهل بیت را به همگان معرفی نموده و راهِ هرگونه توجیهی را بسته است. بر اساس روایات فراوانی كه به حدیث كساء شهرت یافته اند، رسول خدا - صلی الله علیه وآله -پارچه ای را بر روی خود و علی و فاطمه و فرزندانشان، حسن و حسین انداخته، جمله «اللّهم هؤلاء اهل بَیتی» را برای آیندگان به یادگار گذاشتند و در پاسخ به ام سلمه كه یكی از شایسته ترین همسران پیامبر بود و پیوستن به اصحاب كساء را درخواست می نمود، فرمودند: «رحمت خدا بر تو باد. تو همواره به راه خیر و رستگاری بوده ای و چه قدر من از تو راضی ام! لیكن این فضیلت ویژه ی من و این چند نفر است»[2].
پیامبر گرامی- صلی الله علیه وآله - برای آن كه وظیفه خویش را در تبیین آیات الهی به گونه شایسته ای به جای آورند، به این مقدار نیز بسنده نكرده، با به كارگیری شیوه ای فراموش نشدنی و در مدت زمانی نسبتاً طولانی، آن هم به صورت هر روزه، به معرفی اهل بیت پرداختند. در روایتی از ابن عباس در این باره آمده است:
رسول خدا تا نُه ماه، روزی پنج مرتبه، هنگام فرارسیدن وقت نماز به در خانه ی علی بن ابی طالب می آمدند و می فرمودند: درود و رحمت و بركات خدا بر شما اهل بیت باد. خداوند اراده نموده تا هرگونه پلیدی را از شما اهل بیت دور گرداند و به طور كامل و شایسته پاكتان سازد. وقت نماز است، آماده شوید. رحمت خدا بر شما باد[3].
2. روایات مربوط به عصمت اهل بیت - علیهم السلام -
علاوه بر آیه تطهیر، روایاتی كه شیعه و سنی از رسول خدا - صلی الله علیه وآله - گزارش نموده اند، فضایلی برای اهل بیت برمی شمرد كه جز با عصمت آنان سازگار نیست; چنان كه در حدیث معروف ثقلین آمده است[4]:
انّی تارِك فیكُم الثِقلَین كِتابُ اللّه وَ عِترَتی، ما ان تَمَسّكتُم بِهِما لَن تَضلّوا ابَداً، لَن یَفتَرِقا حَتّی یَرِدا عَلی الحَوض[5];
من در میان شما دو چیز گران بها باقی می گذارم: كتاب خدا و عترتم. تا وقتی كه به آن دو تمسك كنید، گم راه نخواهید شد. هیچ گاه این دو از یك دیگر جدا نمی شوند، تا آن گاه كه بر سر حوض (كوثر) بر من وارد گردند.
اگر اهل بیت پیامبر معصوم از گناه و خطا نبودند، پی روی از آنان همواره موجب هدایت نمی گردید و جدایی ناپذیری آنان از قرآن، معنای روشنی نمی یافت.
3. روایات مخصوص به عصمت حضرت زهرا- علیها السلام-
در این جا نیز از روایات فراوانی می توان بهره برد، اما تنها به یكی از آن ها كه محدّثین شیعه و سنّی روایت نموده اند، بسنده می كنیم:
ان اللّه تَبارَكَ وَ تَعالی یَغضِبُ لِغَضَب فاطِمَه وَ یَرضی لِرِضاها[6];
همانا خداوند بلند مرتبه با غضب فاطمه غضب ناك و با رضایت او خشنود می شود.
نكته درخور توجه در این روایت آن است كه رضایت و نارضایتی فاطمه زهرا- علیها السلام- محور خشنودی و ناخشنودی خداوند خوانده شده است. و این حقیقت، جز عصمت همه جانبه ی آن حضرت، تفسیر دیگری برنمی تابد. خداوند جز به اعمال صالح خشنود نمی گردد و هیچ گاه به گناه و سرپیچی از فرمانش رضایت نمی دهد. اگر حضرت زهرا- علیها السلام- به گناه دست می زد و یافكر انجام آن را در سر می پروراند، به چیزی خشنود گردیده بود كه خدا از آن خشنود نیست; در حالی كه در این روایت، رضایت الهی پیوندی ناگسستنی با خشنودی فاطمه- علیه السلام- یافته است.
اعتراف ضمنی یكی از دانشمندان اهل سنت را پایان بخش این قسمت می سازیم. آلوسی، یكی از پرآوازه ترین مفسران اهل سنت، در تفسیر آیه 42 سوره آل عمران، از یك سو حضرت مریم- علیها السلام- را معصوم از گناه شمرده، از تمامی پلیدی های حسّی، معنوی و قلبی پاك می داند و از سوی دیگر، بر دیدگاه كسانی كه وی را سرور تمامی زنان جهان، از آغاز تا انجام می شمارند، می تازد و با اقامه شواهد گوناگونی چنین نتیجه می گیرد كه این ویژگی شایسته فاطمه زهرا- علیها السلام- است.[7] پر واضح است كه جمع میان این دو سخن، جز با پذیرش عصمت حضرت زهرا- علیها السلام- سازگار نیست.
--------------------------------------------------------------------------------
[1]. الدرالمنثور، ج 5، ص 199.
[2]. بحارالانوار، ج 10، ص 141; هم چنین ر.ك: الدر المنثور، ج 5، ص 198.
[3]. الدر المنثور، ج 5، ص 199.
[4]. علاوه بر حدیث ثقلین، احادیث معروفی هم چون حدیث سفینه و حدیث امان نیز به روشنی بر مقصود دلالت می كنند. برای آگاهی از منابع این دو روایت و چگونگی دلالت آن ها بر عصمت اهل بیت، ر.ك: پژوهشی در عصمت معصومان، ص 328ـ325.
[5]. برخی از منابع اهل سنت كه با عبارت كم و بیش متفاوت این حدیث را نقل نموده اند، عبارت اند از:
مسند احمد بن حنبل، ج 4، ص 366; سنن بیهقی، ج 2، ص 148; كنز العمال، ج 1، ص 189ـ185; المستدرك علی الصحیحین، ج 3، ص 118; خصائص امیرالمؤمنین، ص 21; تاریخ بغداد، ج 8، ص 442; صحیح مسلم، ج 5، ص 26 (كتاب فضائل الصحابه); الدر المنثور، ج 6، ص 7 (ذیل آیه ی مودّت); و سنن ترمذی، ج 5، ص 662 (كتاب المناقب).
[6]. كنزالعمال، ج 12، ص 111; هم چنین، ر.ك: المستدرك، ج 3، ص 167; الصواعق المحرقه، ص 175; مجمع الزوائد، ج 9، ص 203; ذخایر العقبی، ص 39; الاصابه، ج 4، ص 378; اسد الغابه، ج 6، ص 224; و میزان الاعتدال، ج 3، ص 206.
[7]. روح المعانی، ج 3، ص 137.

-------

منبع:www.andisheqom.com

 

Copyright © 2013 Moballeq, All rights reserved