شنبه, 28 مهر 1397 14:41

ازدواج توطئه آمیز بر ضد امام جواد(ع)

مهدي پيشوايی

 

مأمون چون در میان یك سلسله تنگناها و شرائط دشوار سیاسی قرار گرفته بود، برای رهایی از این تنگناها، تصمیم گرفت خود را به خاندان پیامبر نزدیك سازد، و بر همین اساس با تحمیل ولیعهدی بر امام هشتم می خواست سیاست چند بُعدی خود را به مورد اجرا بگذارد.

از سوی دیگر، عباسیان از این روش مأمون كه احتمال می رفت خلافت را از بنی عباس به علویان منتقل سازد، سخت ناراضی بودند و به همین جهت به مخالفت با او برخاستند و چون امام توسط مأمون مسموم و شهید شد آرام گرفتند و خشنود شدند و به مأمون روی آوردند. مأمون كار زهر دادن به امام را بسیار سرّی و مخفیانه انجام داده بود و سعی داشت جامعه از این جنایت آگاهی نیابد و از همینرو برای پوشاندن جنایات خود تظاهر به اندوه و عزاداری می كرد، اما با همه پرده پوشی و ریاكاری، سرانجام بر علویان آشكار گردید كه قاتل امام جز مأمون كسی نبوده است،

لذا سخت دل آزرده و خشمگین گردیدند و مأمون بار دیگر حكومت خویش را در معرض خطر دید و برای پیشگیری از عواقب امر، توطئه دیگری آغاز كرد و با تظاهر به مهربانی و دوستی نسبت به امام جواد - علیه السلام - تصمیم گرفت دختر خود را به حضرت تزویج كند تا استفاده ای را كه از تحمیل ولیعهدی بر امام رضا - علیه السلام - در نظر داشت از این وصلت نیز بدست آورد. بر اساس همین طرح بود كه امام جواد - علیه السلام - را در سال 204 ه.ق یعنی یك سال پس از شهادت امام رضا - علیه السلام - از مدینه به بغداد آورد و به دنبال مذاكراتی كه در جلسه مناظره امام با یحیی بن اكثم گذشت (و قبلاً آن را نقل كردیم) دختر خود «امّ الفضل» را به همسری حضرت درآورد!

انگیزه های مأمون این ازدواج كه مأمون بر آن اصرار داشت، كاملاً جنبه سیاسی داشت و می توان دریافت كه وی از این كار چند هدف یاد شده در زیر را تعقیب می كرد:

1 - با فرستادن دختر خود به خانه امام، آن حضرت را برای همیشه دقیقاً زیر نظر داشته باشد و از كارهای او بیخبر نماند (دختر مأمون نیز براستی وظیفه خبر چینی و گزارشگری مأمون را خوب انجام می داد و تاریخ شاهد این حقیقت است).

2 - با این وصلت، به خیال خام خویش، امام را با دربار پر عیش و نوش خود مرتبط و آن بزرگوار را به لهو و لعب و فسق و فجور بكشاند و بدین ترتیب بر قداست امام لطمه وارد سازد و او را در انظار عمومی از مقام ارجمند عصمت و امامت ساقط و خوار و خفیف نماید!

3-با این وصلت علویان را از اعتراض و قیام بر ضد خود باز دارد و خود را دوستدار و علاقه مند به آن وانمود كند.[1]

4 - هدف چهارم مأمون، عوامفریبی بود؛ چنانكه گاهی می گفت: من به این وصلت اقدام كردم تا ابو جعفر - علیه السلام - از دخترم صاحب فرزند شود و من پدر بزرگ كودكی باشم كه از نسل پیامبر( ص) و علی بن ابی طالب - علیه السلام - است. اما خوشبختانه این حُقّه مأمون نیز بی نتیجه بود زیرا دختر مأمون هرگز فرزندی نیاورد![2] و فرزندان امام جواد - علیه السلام - همگی از همسر دیگر امام بودند. اینها انگیزه های مأمون از این ازدواج بود. حال باید دید امام جواد - علیه السلام - چرا با این ازدواج موافقت كرد؟ از آنجا كه بی هیچ شكی، امام اهداف و مقاصد واقعی مأمون را از این گونه كارها می دانست و نیز می دانست كه او همان كسی است كه مرتكب جنایت بزرگ قتل پدرش امام رضا - علیه السلام - شده، به نظر می رسد كه موافقت امام با این ازدواج عمدتاً بر اثر فشاری بوده است كه مأمون از پیش بر امام وارد كرده بوده است،

زیرا ازدواجی اینچنین، تنها به مصلحت مأمون بوده است نه به مصلحت امام! نیز می توان تصوّر كرد كه نزدیكی امام به دربار می توانست مانع ترور حضرت از طرف معتصم و عامل پیشگیری از سركوبی سران تشیّع و یاران برجسته امام توسط عوامل خلیفه باشد، و این، به یك معنا می توانست شبیه قبول وزارت هارون از طرف علی بن یقطین یعنی نفوذ در دربار خلافت به نفع جبهه تشیّع باشد. «حسین مكاری»، یكی از یاران امام جواد، می گوید: در بغداد خدمت امام جواد - علیه السلام - شرفیاب شدم و زندگیش را دیدم. در ذهنم خطور كرد كه، «اینك كه امام به این زندگی مرفّه رسیده است هرگز به وطن خود، مدینه، باز نخواهد گشت». امام لحظه ای سر به زیر افكند، آنگاه سر برداشت و در حالی كه رنگش از اندوه زرد شده بود، فرمود: ای حسین! نان جوین و نمك خشن در حرم رسول خدا( ص)نزد من از آنچه مرا در آن می بینی محبوبتر است.[3] به همین جهت امام در بغداد نماند و با همسرش «ام الفضل» به مدینه بازگشت و تا سال 220 همچنان در مدینه می زیست.

--------------------------------------------------------------------------------

[1]. 63- پیشوای نهم حضرت امام محمد تقی - علیه السلام -، مؤسسه در راه حق، قم، 1366 ه.ش، ص .38

[2] . 64- ابن واضح، تاریخ یعقوبی، نجف، المطبعه الحیدریه، 1384 ه.ق، ج 3، ص 189 - ابن شهر اشوب، مناقب آل أبی طالب، قم، المطبعه العلمیه، ج 4 ص .380 مأمون قبلاً هم به همین منظور یكی از دختران خود را به امام هشتم تزویج كرده و در آن مورد نیز ناكام مانده بود!

[3] . 65- راوندی،، الخرائج والجرائح، تصحیح و تعلیق: حاج شیخ اسدالله ربّانی، انتشارات مصطفوی، ج 1، ص 344 - مجلسی، بحار الأنوار، تهران، المكتبه الاسلامیه، 1395 ه.ق، ج 50، ص 48 - قزوینی،، سید كاظم، الامام الجواد من المهد اًّلی اللحد، الطبعه الأولی، بیروت، مؤسسه البلاغ، 1408 ه.ق، ص .152

  -------------

مهدي پيشوايي- سيره پيشوايان، ص 556

Copyright © 2013 Moballeq, All rights reserved